"Эрхтэн шилжүүлэн суулгах хагалгааг робот хийж байна"

Ч.Үл-Олдох | Zindaa.mn
2022 оны 09 сарын 28

Safety and Current Trend of Organ Transplantation буюу “Эрхтэн шилжүүлэн суулгах өнөөгийн чиг хандлага, аюулгүй байдал” сэдэвт Олон улсын долоо дахь удаагийн хурал Улаанбаатар хотноо болж өнгөрлөө. Эрхтэн шилжүүлэн суулгах Монголын холбооны тэргүүн, Монгол Улсын Төрийн хошой шагналт, гавьяат эмч Д.Нямсүрэн, Сөүлийн их сургуулийн “Сөүл” эмнэлгийн  багш  Мин Сан Ил нартай ярилцсаныг хүргэж байна. Манай улсад ирэхдээ монгол хүүхдэд бөөр шилжүүлэн суулгах хагалгааг Монголын эмч нартай хамтран амжилттай хийж, олон улсын хуралд “Роботоор бөөр шилжүүлэн суулгах тухай” сэдэвт сонирхолтой илтгэл хэлэлцүүлсэн Мин Сан Ил эмчийн ярилцлага зөвхөн манай сонинд нийтлэгдэж байгаа бөгөөд орчуулгын туслалцаа үзүүлсэн Солонгосын Raphael international ТББ-ын Монгол дахь салбарын менежер С.Өлзийбатад энэ ташрамд талархаж байгаагаа  илэрхийлье.


 

МИН САН ИЛ: СОЛОНГОСЧУУД ХОЛБООС ЭДИЙН МЭС ЗАСАЛД ГАРЦ ХАЙЖ БАЙНА

 

-Монголын эмч нар эрхтэн шилжүүлэн суулгах мэс заслыг хийж байгаа ч манай улс одоо л төрөлжсөн эмнэлэг барих тухай ярьж байна. Гэтэл олон улсын түвшинд робот эрхтэн шилжүүлэн суулгаад эхэлчихжээ. Гэхдээ  энэ хурал олон зүйлийг ойлгуулж өгөх болов уу. Та юу гэж үзэж  байна?

-Энэ  хурал долоо  дахь удаагаа зохион байгуулагдаж байгаа юм билээ. Гэсэн атал олон нийтэд төдийлөн хүрээгүй, хамрах хүрээ цомхон байгаа нь ажиглагдлаа. Өнөөдрийн хурлаар болон цаашид хүмүүс эрхтэн шилжүүлэн суулгах мэс заслын талаар олж мэдэж, ойлголтоо дэлгэрүүлээсэй. Төсөв мөнгө, цаг хугацаа  зарцуулж энэ салбараа сайн хөгжүүлээсэй гэж бодож байна. Мөн шинэлэг сэдэв байх болов уу гэж үзээд “Робот бөөр шилжүүлэн суулгаж буй тухай” гэсэн илтгэл тавилаа. Энэ мэс засал  БНСУ-аас эхлэн АНУ, Япон, Франц зэрэг Европын орнуудад хөгжиж эхэлж байгаа юм.

-Робот хэчнээн хагалгаа хийсэн байдаг юм бол?

-Роботын хийсэн хагалгаа тооны хувьд маш цөөн. Дөнгөж эхэлж байгаа гэж үзэж болно. Роботын мэс засал гэхээр робот өөрөө хагалгаа хийгээд байгаа юм биш, эхлээд өвчтөний гэдсийг зүссэнээр роботын гар орно. Тэр гарыг эмч удирдана гэсэн үг. Энгийнээр ойлгуулахад робот  эмчийг гарыг дагаж хөдөлнө гэж ойлгож болно. Сорвины хувьд бусад хагалгааг бодвол бага байна.

-Ихэнхдээ бөөр шилжүүлэн суулгах мэс засалд ашиглаж байна уу?

-Одоогоор тийм. Роботын элэг шилжүүлэн суулгах хагалгааг бусад улс орнууд хийж эхлээгүй. Зөвхөн Сөүлийн их сургуульд нэвтрүүлээд байгаа.

-Бусад хагалгаанд ашиглаж болох уу?

-Түрүү булчирхайн хавдар, ходоодны хавдар болон бусад төрлийн хавдрын мэс засалд өргөн ашиглаж байгаа. Түрүү булчирхайн хавдрыг нээлттэй гэхээс илүүтэй робот дагнан хийдэг болсон.

-БНСУ бол эрхтэн шилжүүлэх олон том эмнэлэгтэй, тоног төхөөрөмжийн хувьд өндөр хөгжсөн. Манай улсын хөгжлийг та хэрхэн дүгнэж байна?

-Солонгос улс амьд донороос бөөр, элэг шилжүүлэн суулгах хагалгааны хувьд дэлхийд нэгдүгээрт бичигддэг. Дутагдалтай зүйл нь тархины үхжилттэй донороос эрхтэн шилжүүлэх салбар дээр бага зэрэг дутмаг, дөнгөж эхэлж байгаа гэж өөрсдийгөө үзэж байгаа. Монголчуудын хувьд эрхтэн шилжүүлэх хагалгааг нэвтрүүлээд удаагүй ч миний харснаар бол эмч нарынх нь ур чадвар аль хэдийн өндөр түвшинд хүрсэн. Тоног төхөөрөмжийн тухайд ч бэлтгэгдсэн гэж харж байна. Дутагдалтай тал нь нийгмийн хандлага, донор өөрийн эд эрхтнийг бусдад өгөх тухайд ойлголт муу, хүлээж авдаггүй юм шиг санагдсан.

Тиймээс их төлөв төрөл, төрөгсөд нь элэг, бөөрөө шилжүүлэн суулгахаар зөвшөөрдөг бололтой. Монголд эрхтэн шилжүүлэн суулгах хагалгааг эхлүүлж байхад бусад орнууд роботын хагалгаа юм уу, гэдсээр нь дамжуулан дурангийн хагалгаа хийх түвшинд хүрсэн тал бий. Гэхдээ л монголчууд эрхтэн шилжүүлэх хагалгааг нутагшуулж чадсан. Энэ ид үе дээрээ робот хагалгааг яаралтай нэвтрүүлэх хэрэгтэй. Гэхдээ роботын хагалгаа өндөр үнэтэй. Тоног төхөөрөмж их шаарддаг учраас улсаас нь тусламж дэмжлэг үзүүлэх шаардлагатай. Тоног төхөөрөмж оруулж ирж, эмч нараа чадавхжуулаад явбал монгол эмч нарт чадахгүй зүйл үгүй.

-Та эрхтэн шилжүүлэн суулгах  Монголын нөхцөл байдалтай хэр танилцав?

-Эрхтэн шилжүүлэн суулгахад цусны бүлэг өөр өвчтөнүүдийн хооронд эрхтэн шилжүүлэн суулгах хагалгааг хийхэд Монгол Улс даатгалаас тодорхой хувийг хөнгөлж өгдөг гэсэн. Цусны бүлэг өөр өвчтөнүүдийн хооронд эрхтэн шилжүүлэн суулгахад  тодорхой эмчилгээ шаардлагатай байдаг. Монгол мөнгөөр энэ нь 60 гаруй сая төгрөг байдаг юм билээ. Үүнд харин даатгалаас юм уу, төрөөс нь ямар нэгэн хөнгөлөлт, дэмжлэг байдаггүй. Тиймээс ар гэр нь юм уу, өвчтөн өөрөө даадаг юм байна. Энэ тал дээр нь харж үзэх, тусламж дэмжлэг үзүүлэх шаардлагатай гэж ойлгосон. Аливаа салбарыг хөл дээр нь босгох, хөгжүүлэхэд тусламж дэмжлэг маш их хэрэгтэй байдаг шүү дээ.

Монголын төр энэ чиглэлээр эмч нартаа болон иргэддээ туслах хэрэгтэй болов уу. Бөөр ажиллагаагүй болсон өвчтөн  насан туршдаа диализын эмчилгээ хийлгэдэг. Гэтэл энэ эмчилгээнд зориулах мөнгөнөөс тухайн эрхтэнг шилжүүлэн суулгачихвал төлбөр нь бага тусдаг. Тиймээс улсад ч гэсэн санхүүгийн хувьд илүү хэмнэлттэй, ач холбогдлоор ч илүү байх юм. Тэгэхээр эрхтэн шилжүүлэн суулгах салбараа хөгжүүлэх нь эхний ээлжинд том мөнгө гарах ч цаашид үр дүн нь сайн, эдийн засагт ч ашигтай гэж харж байна.

-Дэлхий нийтэд тулгамдсан, гарц хайж буй  буй ямар мэс заслууд байна?

-Savcoma /холбоос эдийн/ буюу эрхтэн хоорондын холбоосын мэс засал тулгамдсан асуудлын нэг юм. Үүнийг шийдэх шинэ технологи, мэс заслын арга одоогоор гараагүй байна.

 

Д.НЯМСҮРЭН: МОНГОЛ УЛС УДАХГҮЙ ШИНЭ ЭМНЭЛЭГТЭЙ БОЛНО

 

-Монгол Улсын хувьд эрхтэн шилжүүлэн суулгах мэс засал ямар түвшинд  байна?

-Манай улс 1996 онд бөөр шилжүүлэн суулгах хагалгааг анх хийсэн. 2006 оноос  хойш нэлээд төгөлдөржиж, мэргэжлийн баг бүрдэн энэ үйл ажиллагаа жигдэрсэн. Өнөөдрийн байдлаар 283  бөөр шилжүүлэн суулгаад байна. УНТЭ-д 170, ХСҮТ-д 60 хүнд элэг шилжүүлэн суулгасан. Цаашилбал, УНТЭ-ийн цусны тасаг дээр үүдэл эс шилжүүлэн суулгах мэс заслыг 28 хүнд хийлээ.

Үүний нэг нь донороос үүдэл эс шилжүүлэн суулгах мэс засал юм. Ингэснээр монголчууд гадагшаа явж, өндөр өртгөөр хийлгэдэг байсан мэс заслууд Монголын хөрсөнд бүрэн бууж, монгол эмч нарын чадамжаар, ЭМЯ болон УНТЭ-ийн өдөр тутмын дэмжлэгт удирдлагын үр дүнд амжилттай явагдаж байна.

-Манайд лаборатори эмнэлэг байхгүй,  тоног төхөөрөмж ч дутмаг. Эмч нар улаан гараараа шахуу “гал залгуулж” ирсэн. Өнөөдөр ямар бэрхшээлүүд байна?

-Манай эмч нарын чадвар үнэхээр дэлхийн жишигт ойртсон. Тулгамдаж буй гол асуудал нь  тодорхой хэмжээнд  санхүүжилт хязгаартай. Нөгөө талаас, эрхтэн шилжүүлэн суулгах төвтэй болох арга хэмжээг саяхнаас  авч байна. Эрхтэн шилжүүлэн суулгах төвтэй болчихвол зөвхөн бөөр шилжүүлэн суулгах шаардлагатай 600 гаруй хүн хүлээгдэж байна. Эрхтэн шилжүүлэн суулгах төвтэй болсноор маш олон хүний амийг аврах боломж нээгдэнэ. Газрын асуудал нь шийдэгдсэн. Эхний ээлжинд, барилга баригдана. Хоёрдугаарт, боловсон хүчнийг бодлогоор бэлтгэж, чадавхжуулах хэрэгтэй. Тоног төхөөрөмжөөр хангах тухайд тодорхой хэмжээгээр бэрхшээлүүд бий байх. Гэсэн хэдий ч төр, засгаас анхаарч байгаа.

-Донорыг хэрхэн зохицуулж байгаа вэ?

-Өнөөдрийн хувьд элэг, бөөр шилжүүлэн  суулгахад доноруудын ихэнх нь төрөл садан, ойр дотнын хүн, аав ээж, ах дүү, хамаатан садангийн хүмүүс байгаа. Донорын хуульд ч тэгж заасан байгаа. Мөн олонх нь амьд донорууд юм. Амьгүй донор тодорхой хувийг эзэлдэг. Гэхдээ өдрөөс өдөрт нэмэгдэх хандлага ажиглагдаж байна. Үүдэл эсийн хувьд тухайн өвчтөнөөс  үүдэл эсийг авч өөрт нь буцаан суулгаж байгаа. Донороос үүдэл эс шилжүүлэн суулгах мэс заслыг нэг удаа хийсэн.

-Олон улсын хурлын үеэр хөндсөн гол асуудал юу байв?

-Хурлаар маш чухал асуудал хэлэлцсэн. Бөөр шилжүүлэн суулгах мэс заслыг робот хийх, элэг шилжүүлэн суулгах хагалгааны хүндрэлийг багасгах, цусны бүлэг тохироогүй донороос эрхтэн шилжүүлэн суулгах асуудлууд яригдлаа. Энэ нь Монголын эмч нарт эрхтэн шилжүүлэх суулгах арга, ажиллагааг улам төгөлдөржүүлэх, суралцаад явах, ингэснээр донорын хүртээмжийг улам сайжруулах боломжуудыг нээж өгч байна. Цаашилбал, энэ хурлын гол онцлог нь эмч нарын оюуны чадавх, эрдэм шинжилгээ, судалгааны ажлыг сайжруулах үр дүнтэй. Эрдэм шинжилгээний их хурлаас авах гээхийн ухаанаар хандах нь бидэнд ашигтай, Монголын нөхцөлд тохирох юм байна. Үүнийг нь бид чадах юм байна, нэвтрүүлэх боломжтой гэдэгт үнэлэлт дүгнэлт өгч ажиллах нь чухал. Боломжгүй зүйлүүд ч байгаа. Түүн дээр мөн дүгнэлт хийж, удирдлагууддаа танилцуулж боломжийг эрэлхийлэх ёстой. Энэ нь эрдэм шинжилгээний хурлын бидэнд өгч байгаа гол ач холбогдол, үйлчлүүлэгчдэд үзүүлэх эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээний цар хүрээ улам өргөжиж сайжрах, чанарын ахиц гарах боломжтой.

-Эрхтэн шилжүүлэн суулгах мэс заслын аюулгүй байдлыг хэрхэн тодорхойлж байна?

-ЭМЯ 2022 оныг эмчилгээний аюулгүй байдлын чанарыг сайжруулах жил болгож зарласан. Үүнтэй холбоотойгоор бид хурлаа “Эрхтэн шилжүүлэн суулгах аюулгүй байдал болон чанарыг эрхэмлэх” уриан дор хийж байна. Эрхтэн шилжүүлэн суулгах, түүнчлэн бөөр, эвэрлэг, үүдэл эс шилжүүлэн суулгах мэс заслыг төгөлдөржүүлэх хэрэгтэй. Цар тахлын үед аюулгүй байдлаа улам сайжруулах, эрхзүйн чадамж, хүний нөөцөө нэмэгдүүлэх, тоног төхөөрөмжийг хангалттай болгох ёстой. Ингэж байж бид эрсдэлгүй, хүндрэлгүй, чанартай үйлчилгээг явуулах боломжтой.

-Зөвхөн эрхтэн шилжүүлэн суулгах ч бус улсын төв эмнэлгүүдийн  мэс заслын нийт  эмч нар хүнд нөхцөлд ажилладаг. Үүнийг тооцсон цалин, урамшууллын тогтолцоог нэвтрүүлж чадсан уу?

-Мэс засал эмчилгээ үнэхээр хүнд хэцүү, чимхлүүр нарийн ажиллагаатай. Хүний тархины үйл ажиллагааг маш их шаардахаас гадна, гарын ур чадвар, эмчийн тэсвэр хатуужлыг шалгасан хүнд мэргэжил. Өнөөдрийн байдлаар бид ажлаа давхар хийгээд, жишээ нь би гэхэд л бөөрний мэс заслын эмч, манай багийнхан бөөрний мэс заслын болон бөөрний эмчилгээ хариуцсан эмч нар байгаа. Элэгнийх мөн адил. Эмч нар маань ажлаа давхар хийгээд ямар нэгэн  урамшуулал, тэтгэмж нэмэгдэл авсан юм байхгүй ажиллаад явж байна. Эрхтэн шилжүүлэн суулгах төвтэй болчихвол эрхтэн шилжүүлэн суулгах төвийн эмч нар гээд тусдаа гараад ирнэ. Улам нарийн чадваржиж, эмнэлгийн тусламж үйлчилгээ үзүүлэхэд чиглэсэн эрдэм шинжилгээ, судалгаа, хүн рүү чиглэсэн үйл ажиллагаанууд явагдана. Төр, засгийн хандлага ч гэсэн өөрчлөгдөх байх.

Эх сурвалж: Өглөөний сонин

Сэтгэгдэл ( 4 )

Сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
DR. ADITYA(197.211.53.49) 2022 оны 11 сарын 15

\nБҮГДЭЭРЭЭ САЙН УУ!!!!! Бид олон нийтэд мэдээлэхийг хүсч байна; Та бөөрийг худалдахыг хүсч байна уу? Та санхүүгийн хямралын улмаас бөөрийг зарж борлуулах боломжийг эрэлхийлж байна уу, юу хийхээ мэдэхгүй байна уу? Дараа нь бидэнтэй холбоо бариад DR.PRADHAN.UROLOGIST.LT.COL@GMAIL.COM хаягаар бид танд бөөрнийх нь хэмжээгээр санал болгох болно. Яагаад гэвэл манай эмнэлэгт бөөрний дутагдалд орж, 91424323800802. имэйл: DR.PRADHAN.UROLOGIST.LT.COL@GMAIL.COM Yнэ: $780, 000 (Долоон зуун, Наян мянган доллар)

0  |  0
DR ADITYA(102.89.41.214) 2022 оны 10 сарын 03

БҮГДЭЭРЭЭ САЙН УУ!!!!!\nБид олон нийтэд мэдээлэхийг хүсч байна;\nТа бөөрийг худалдахыг хүсч байна уу? Та санхүүгийн хямралын улмаас бөөрийг\nзарж борлуулах боломжийг эрэлхийлж байна уу, юу хийхээ мэдэхгүй байна уу?\nДараа нь бидэнтэй холбоо бариад DR.PRADHAN.UROLOGIST.LT.COL@GMAIL.COM\nхаягаар бид танд бөөрнийх нь хэмжээгээр санал болгох болно. Яагаад гэвэл\nманай эмнэлэгт бөөрний дутагдалд орж, 91424323800802.\nимэйл: DR.PRADHAN.UROLOGIST.LT.COL@GMAIL.COM\nYнэ: $780, 000 (Долоон зуун, Наян мянган доллар)

0  |  0
DR ADITYA(102.89.41.214) 2022 оны 10 сарын 03

БҮГДЭЭРЭЭ САЙН УУ!!!!!\nБид олон нийтэд мэдээлэхийг хүсч байна;\nТа бөөрийг худалдахыг хүсч байна уу? Та санхүүгийн хямралын улмаас бөөрийг\nзарж борлуулах боломжийг эрэлхийлж байна уу, юу хийхээ мэдэхгүй байна уу?\nДараа нь бидэнтэй холбоо бариад DR.PRADHAN.UROLOGIST.LT.COL@GMAIL.COM\nхаягаар бид танд бөөрнийх нь хэмжээгээр санал болгох болно. Яагаад гэвэл\nманай эмнэлэгт бөөрний дутагдалд орж, 91424323800802.\nимэйл: DR.PRADHAN.UROLOGIST.LT.COL@GMAIL.COM\nYнэ: $780, 000 (Долоон зуун, Наян мянган доллар)

0  |  0
Omon(129.205.124.229) 2022 оны 10 сарын 02

Бүгдэд нь энэ өдрийн мэнд, та санхүүгийн бэрхшээлийг даван туулсан хэвээр байна уу, танд бөөрийг 760,000 доллараар зарж, эрүүл саруул байх боломж байна. Fortis эмнэлэг бөөрний хүнд донороос 760,000 долларын бөөр худалдаж авч байна, тэд хамгийн сайн эмчтэй, хүссэн зүйлээ авч, ядуурлаас ангид байхын тулд байгаа зүйлээ ашигладаг, хэрэв та бөөрний өвчний улмаас бөөр шилжүүлэн суулгахыг хүсч байвал тэд боломжтой. бөөр шилжүүлэн суулгахад тусална\n Хэрэв та бөөр худалдаж авах эсвэл зарахыг хүсвэл тэдэнтэй холбоо барьж болно\nТэр ч байтугай бид танд визээ хагалгаанд орох болон мэс засал хийлгэсний да

0  |  0
Top